Dlaczego Europa
Suwerenność to możliwość wyboru
Suwerenność technologiczna nie oznacza samowystarczalności ani zamykania granic. Chodzi o zachowanie realnych opcji: możliwość podejmowania decyzji, prowadzenia działalności i zmiany kursu bez uzależnienia od decyzji podejmowanych gdzie indziej.
Cztery rodzaje suwerenności — i dlaczego się od siebie różnią
Słowo „suwerenność” często oznacza naraz cztery różne rzeczy. Usługa może wypadać dobrze pod jednym względem, a słabo pod innym.
Suwerenność danych
Kto ma dostęp do naszych danych i na podstawie jakiego prawa?
Dane są przechowywane i przetwarzane zgodnie z prawem europejskim, a żaden zagraniczny organ nie może wymusić dostępu do nich. Lokalizacja danych jest częścią tego zagadnienia, ale nie wyczerpuje go.
Suwerenność technologiczna
Czy rozumiemy i kontrolujemy technologię oraz czy możemy ją zastąpić?
Europa ma zdolność do rozwijania, utrzymywania, audytowania i w razie potrzeby zastępowania technologii krytycznych. Obejmuje to kod źródłowy, własność intelektualną, kompetencje inżynierskie i otwarte standardy.
Suwerenność operacyjna
Czy możemy kontynuować działanie, jeśli dostawca nie może lub nie chce pomóc?
Eksploatacja, aktualizacje, wsparcie i administracja mogą być kontynuowane pod Twoją kontrolą, bez zależności od zewnętrznych usług chmurowych czy zagranicznego personelu.
Suwerenność gospodarcza
Gdzie kumulują się wartość, zyski, miejsca pracy i zdolności?
Zdrowa europejska baza firm, inwestorów i talentów przechwytuje wartość z europejskiego popytu i reinwestuje ją w kolejną generację technologii.
Dlaczego „hostowane w Europie” nie czyni usługi suwerenną
Wielu globalnych dostawców oferuje dziś regiony danych w UE, unijne granice danych (EU Data Boundary) i produkty typu „suwerenna chmura”. To realna poprawa w zakresie lokalizacji danych i zgodności z przepisami. Jednak lokalizacja danych odpowiada tylko na jedno z czterech pytań.
- Kto eksploatuje infrastrukturę? Dane we frankfurckim centrum danych mogą nadal być administrowane przez firmę, której spółka dominująca podlega prawu innego państwa.
- Jakie prawo obowiązuje spółkę dominującą? Niektóre przepisy roszczą sobie zasięg wobec danych kontrolowanych przez dostawcę, niezależnie od miejsca ich przechowywania. Najbardziej znanym przykładem jest amerykańska ustawa CLOUD Act.1
- Kto kontroluje oprogramowanie? Decyzje dotyczące aktualizacji, funkcji, cen i zakończenia wsparcia podejmuje producent.
- Czy możesz odejść? Bez przenoszalności danych i otwartych standardów lokalizacja nie daje swobody wyboru.
Zgodnie z amerykańską ustawą CLOUD Act (2018) dostawca podlegający jurysdykcji USA musi wykonywać amerykańskie nakazy ujawnienia danych znajdujących się w jego „posiadaniu, pieczy lub pod jego kontrolą, niezależnie od tego, czy taka komunikacja, zapis lub inna informacja znajduje się na terytorium Stanów Zjednoczonych, czy poza nim”.1
10 czerwca 2025 r. dyrektor ds. publicznych i prawnych Microsoft France został zapytany pod przysięgą przez komisję śledczą francuskiego Senatu, czy może zagwarantować, że dane francuskich obywateli nigdy nie zostaną przekazane władzom USA na podstawie amerykańskiego nakazu bez zgody Francji. Odpowiedział: Non, je ne peux pas le garantir, mais, encore une fois, cela ne s'est encore jamais produit
(„Nie, nie mogę tego zagwarantować, ale, powtarzam, to się jeszcze nigdy nie zdarzyło”).2
Dla równowagi: prawo UE stawia opór. Zgodnie z RODO orzeczenia sądów państw trzecich nakazujące ujawnienie danych osobowych są uznawane tylko wtedy, gdy opierają się na umowie międzynarodowej,3 a akt w sprawie danych (Data Act) wymaga od dostawców usług chmurowych podejmowania środków przeciwko niezgodnemu z prawem dostępowi państw trzecich do danych nieosobowych.4 Microsoft zobowiązał się też umownie wobec rządów europejskich do kwestionowania nakazów zawieszenia jego europejskiej działalności chmurowej.5 Środki te zmniejszają ryzyko, ale tworzą kolizję praw, a nie immunitet prawny.
Cztery pytania, cztery warstwy
Gdzie są dane?
Lokalizacja danychRegion UE, centrum danych w UE
Kto je obsługuje?
EksploatacjaOperator, administratorzy, dostęp serwisowy
Kto jest właścicielem?
KontrolaOstateczna spółka dominująca i jej akcjonariusze
Czyje prawo obowiązuje?
JurysdykcjaW tym przepisy o skutku eksterytorialnym
Usługa jest tylko tak suwerenna, jak jej najmniej suwerenna warstwa istotna dla Twojego ryzyka.
Kluczowe pojęcia w prostych słowach
Suwerenność cyfrowa
Zdolność społeczeństwa, organizacji lub osoby do niezależnego działania w świecie cyfrowym zgodnie z własnymi zasadami.
Suwerenność technologiczna
Posiadanie zdolności do rozwijania, eksploatowania i zastępowania technologii krytycznych lub do pozyskiwania ich z kilku godnych zaufania źródeł.
Autonomia strategiczna
Zdolność do działania zgodnie z własnymi priorytetami przy zachowaniu możliwości wyboru współpracy z partnerami. Nie oznacza autarkii.
Cyberodporność
Zdolność do zapobiegania incydentom cybernetycznym, wytrzymywania ich i przywracania sprawności po nich, w tym po incydentach, które zaczynają się u dostawcy.
Odporność łańcucha dostaw
Brak zależności od jednego dostawcy, kraju lub komponentu w przypadku czegoś, bez czego nie można się obejść.
Zależność od dostawcy
Koszt, ryzyko i czas potrzebne do odejścia od dostawcy. Rośnie wraz z zastrzeżonymi formatami, głęboką integracją i unikalnymi kompetencjami.
Jurysdykcja
Czyje sądy, przepisy i organy mogą ostatecznie zmusić firmę do działania lub do zaprzestania działania.
Prawo eksterytorialne
Przepisy obowiązujące poza granicami państwa, na przykład wobec danych przechowywanych za granicą przez firmę podlegającą tym przepisom albo wobec eksportu technologii.
Własność intelektualna
Własność kodu, patentów i know-how. Właściciel własności intelektualnej decyduje o licencjonowaniu, planie rozwoju i dostępie do kodu źródłowego.
Zależność od chmury
Poleganie na dostawcy chmury w zakresie infrastruktury, usług platformowych, tożsamości lub zarządzania — często na więcej sposobów, niż widać.
Kompetencje i wiedza
Zdolności inżynierskie budowane przez pracę nad trudnymi problemami. Niewykorzystywane zdolności mają tendencję do przenoszenia się gdzie indziej.
Europejskie B+R
Badania i rozwój prowadzone w Europie, często finansowane z przychodów od europejskich klientów.
Ekosystemy technologiczne
Sieć firm, inwestorów, uczelni, start-upów i specjalistów, którzy wzajemnie się wzmacniają.
Długoterminowe zdolności strategiczne
To, co pozostaje po dekadzie decyzji: firmy, kompetencje i opcje, z których kontynent może rzeczywiście korzystać.
Europejski stos technologiczny: mocne strony i luki
Rzetelny obraz pomaga skupić zakupy tam, gdzie europejskie opcje są dziś realne, oraz wskazać obszary, w których zależność na razie pozostanie.
Ocena redakcyjna dostępności europejskich opcji dla typowych zastosowań w przedsiębiorstwach, oparta na firmach z naszej bazy danych i informacjach publicznych. Nie są to dane o udziałach w rynku.
Aplikacje biznesowe
Silne opcjeW Europie mają siedziby jedni z największych na świecie producentów oprogramowania dla przedsiębiorstw, na przykład w obszarze ERP.
Narzędzia bezpieczeństwa
Silne opcjeIstnieją dojrzali europejscy producenci rozwiązań do ochrony punktów końcowych, zapór sieciowych, PAM, NDR, SIEM, szyfrowania, bezpieczeństwa OT i zarządzania podatnościami.
Współpraca i poczta e-mail
Wiarygodne opcjeDojrzałe pakiety open source i komercyjne, w tym inicjatywy sektora publicznego. Głównymi przeszkodami są głębokość integracji i przyzwyczajenia użytkowników.
Tożsamość i dostęp
Wiarygodne opcjeIstnieją europejscy dostawcy rozwiązań IAM, PAM i uwierzytelniania. Głęboka integracja z dominującymi platformami biurowymi utrudnia zmianę.
Infrastruktura chmurowa (IaaS)
Wiarygodne opcjeWielu europejskich dostawców oferuje moc obliczeniową, pamięć masową, Kubernetes i pamięć obiektową. Zakres usług zarządzanych jest węższy niż u największych dostawców globalnych.
Wirtualizacja i platformy
Wiarygodne opcjeEuropejskie platformy wirtualizacji i Kubernetes typu open source są wykorzystywane produkcyjnie.
Usługi platformowe w skali hiperskalerów
OgraniczoneUsługi PaaS w skali globalnej, platformy AI i zaawansowane usługi zarządzane są skoncentrowane u kilku dostawców spoza Europy.
Systemy operacyjne na komputery stacjonarne i urządzenia mobilne
OgraniczoneIstnieją europejskie dystrybucje Linuksa na serwery i niektóre komputery stacjonarne. Popularne platformy desktopowe i mobilne nie są europejskie.
Półprzewodniki i sprzęt
OgraniczoneEuropa ma mocne strony w zakresie urządzeń do produkcji chipów i chipów specjalistycznych, ale w przypadku najnowocześniejszych procesorów oraz większości serwerów i urządzeń zależy od innych.
Dokąd trafia euro: pięć profili dostawców
Nieinteraktywne podsumowanie eksploratora „100 €”. Ma charakter jakościowy i poglądowy. Rzeczywiste przypadki zależą od konkretnego dostawcy.
| Profil dostawcy | Miejsca pracy i usługi | B+R i własność intelektualna | Infrastruktura | Zyski i kontrola |
|---|---|---|---|---|
| Europejski dostawca, europejski stos technologiczny | Głównie Europa | Głównie Europa | Głównie Europa | Głównie Europa (akcjonariusze mogą być w dowolnym miejscu) |
| Europejski dostawca w chmurze spoza Europy | Głównie Europa | Aplikacja europejska, platforma spoza Europy | Mieszane | Mieszane: część przychodów idzie na opłaty za platformę |
| Europejski odsprzedawca produktu spoza Europy | Głównie Europa | Głównie poza Europą | Zależy od wdrożenia | Marża lokalna, przychody z licencji i kontrola po stronie producenta |
| Dostawca spoza Europy z dużą działalnością w Europie | Głównie Europa | Mieszane: często pewne B+R w Europie, własność intelektualna gdzie indziej | Mieszane: centra danych w UE, kontrola spółki dominującej | Głównie poza Europą; podatki zależą od struktury |
| Open source z europejskim partnerem | Głównie Europa | Zależy od opiekunów projektu; otwarta licencja | Twój wybór | Przychody z usług lokalnie; brak uzależnienia licencyjnego |
Dowody
Co mówią dowody
Wybrane, możliwe do zweryfikowania wypowiedzi i wydarzenia. Tam, gdzie to możliwe, preferujemy źródła pierwotne i cytujemy je, zamiast je parafrazować.
Komisja: zależności pozostają znaczne
„Zależność od dostawców spoza UE pozostaje znaczna w obszarze usług chmurowych, cyberbezpieczeństwa i innych technologii strategicznych”.6
Sprawozdanie na temat stanu cyfrowej dekady 2026. Ta sama publikacja przytacza specjalne badanie Eurobarometru z 2026 r.: 85% respondentów popiera inwestycje w infrastrukturę cyfrową rozwijaną w UE, a 82% opowiada się za zmniejszeniem zależności od dostawców spoza UE.
Draghi: koncentracja rynku chmury
„Zaledwie trzech amerykańskich »hiperskalerów« odpowiada za ponad 65% zarówno globalnego, jak i europejskiego rynku chmury. Największy europejski operator chmury ma zaledwie 2% rynku UE”.7
The Future of European Competitiveness, część A, s. 24 (wrzesień 2024 r.), z powołaniem na dane rynkowe podmiotów zewnętrznych.
Draghi: uczciwy niuans
„Jest już za późno, by UE próbowała rozwijać systemowych konkurentów dla głównych amerykańskich dostawców chmury (…) Jednak ze względu na suwerenność europejską UE powinna zadbać o to, by mieć konkurencyjny krajowy przemysł, który może zaspokoić popyt na rozwiązania »suwerennej chmury«”.7
Część A, s. 34. Na s. 24 raport dodaje, że firmy z UE powinny „utrzymać przyczółek w obszarach, w których wymagana jest suwerenność technologiczna, takich jak bezpieczeństwo i szyfrowanie”.
Dyrektywa NIS 2 wskazuje zależność jako ryzyko
Dyrektywa NIS 2 wymienia nietechniczne czynniki ryzyka w łańcuchu dostaw, „takie jak nadmierny wpływ państwa trzeciego na dostawców i usługodawców” oraz „potencjalne systemowe zakłócenia dostaw, w szczególności w przypadku uzależnienia technologicznego lub uzależnienia od dostawcy”.8
Dyrektywa (UE) 2022/2555, motyw 90.
Administracja publiczna działa
W kwietniu 2024 r. Szlezwik-Holsztyn postanowił, że LibreOffice stanie się standardowym oprogramowaniem biurowym dla pracowników administracji kraju związkowego,9 a do października 2025 r. przeniósł ponad 40 000 skrzynek pocztowych na oprogramowanie open source. Minister przyznał, że podczas migracji wystąpiły problemy.10 W czerwcu 2025 r. duńskie Ministerstwo Cyfryzacji ogłosiło, że rozpocznie zastępowanie Microsoft Office pakietem LibreOffice.11 Niemcy (openDesk) i Francja (La Suite numérique) oferują administracji publicznej pakiety narzędzi do pracy biurowej typu open source.1213
Sprawa, która nadal jest sporna
W maju 2025 r. agencja Associated Press podała, powołując się na pracowników MTK, że po nałożeniu przez USA sankcji na prokuratora Międzynarodowego Trybunału Karnego Microsoft zablokował jego adres e-mail.14 Microsoft temu zaprzecza: „Microsoft w żadnym momencie nie zaprzestał ani nie zawiesił świadczenia usług na rzecz MTK”.15 W październiku 2025 r. MTK potwierdził, że zastępuje Microsoft Office rozwiązaniem openDesk, nie podając publicznie powodu.16
Uwzględniamy tę sprawę, ponieważ jest często przywoływana. Fakty pozostają sporne, dlatego nie należy przedstawiać jej jako dowodu.
Komisja Europejska zaproponowała dalsze środki, w tym zmieniony akt o cyberbezpieczeństwie (styczeń 2026 r.),17 pakiet na rzecz suwerenności technologicznej z aktem o rozwoju chmury i AI (Cloud and AI Development Act, czerwiec 2026 r.)18 oraz akt w sprawie zamówień publicznych (Public Procurement Act) z ramami preferencji europejskiej (wrzesień 2026 r.).19 Wszystkie trzy są wnioskami ustawodawczymi, które Parlament Europejski i Rada muszą jeszcze wynegocjować. Zob. regulacje a wybór.
Kompromisy — otwarcie
Wiarygodny argument na rzecz europejskiej technologii musi uwzględniać to, z czym się mierzy.
Firmy amerykańskie wnoszą wkład w Europie
Pozaeuropejskie firmy technologiczne zatrudniają w Europie wiele osób, prowadzą tu centra danych i centra B+R oraz płacą tu podatki.
Łańcuchy dostaw są globalne
Europejskie firmy korzystają z chipów, komponentów, bibliotek, a czasem także platform chmurowych pochodzących z innych regionów. Pełna niezależność nie jest dla nikogo realistycznym celem.
Własność jest międzynarodowa
Europejskie firmy mogą mieć inwestorów spoza Europy i mogą zostać przejęte. Europejska własność nie oznacza automatycznie niezależności technologicznej.
Europejskie nie znaczy automatycznie bezpieczniejsze
Bezpieczeństwo zależy od inżynierii, procesów i dotychczasowych osiągnięć, a nie od flagi.
Czasem alternatywa jest gorsza
W niektórych kategoriach produkty spoza Europy są technicznie lepsze lub bardziej kompletne. Udawanie, że jest inaczej, podważa wiarygodność.
Koszty zmiany są realne
Migracja pochłania budżet, czas pracowników i uwagę oraz wprowadza ryzyko operacyjne. Należy ją planować tam, gdzie korzyść strategiczna to uzasadnia.
Częste argumenty dotyczące europejskiej technologii
Dziesięć stwierdzeń padających na spotkaniach zakupowych — z wyważonymi odpowiedziami.
„Europejska technologia jest zawsze droższa”.
Ceny różnią się w zależności od kategorii, dostawcy i transakcji. W przypadku niektórych produktów, takich jak podstawowa moc obliczeniowa, pamięć masowa czy hosting, europejskie ceny katalogowe mogą być konkurencyjne. Inne europejskie produkty są droższe. Właściwym punktem odniesienia jest całkowity koszt posiadania: licencje, opłaty za transfer danych wychodzących (egress), obowiązkowe pakiety, podwyżki cen po uzależnieniu od dostawcy i koszt odejścia. Warto porównywać rzeczywiste oferty dla własnych wymagań.
„Amerykańska technologia jest zawsze technicznie lepsza”.
W niektórych obszarach, takich jak usługi platformowe w skali hiperskalerów i najbardziej zaawansowana AI, najwięksi dostawcy z USA wyraźnie przodują. W innych, w tym w ochronie punktów końcowych, szyfrowaniu, zaporach sieciowych, PAM i bezpieczeństwie OT, europejscy producenci konkurują na wysokim poziomie i regularnie dobrze wypadają w niezależnych testach i certyfikacjach. Każdą kategorię należy oceniać osobno.
„Nie ma europejskich alternatyw”.
W większości kategorii z obszaru bezpieczeństwa, hostingu, współpracy i infrastruktury istnieje kilka europejskich opcji. Nasza baza danych obejmuje ich ponad sto. W kilku obszarach, takich jak najnowocześniejsze chipy, popularne systemy operacyjne na komputery stacjonarne i urządzenia mobilne oraz najszersze platformy hiperskalerów, wybór jest rzeczywiście ograniczony. „Brak europejskiej alternatywy” powinien być udokumentowanym ustaleniem, a nie założeniem.
„Nasze dane są hostowane w Europie, więc usługa jest europejska”.
Lokalizacja danych to tylko jedna warstwa. Operator, spółka dominująca i właściwa jurysdykcja mają równie duże znaczenie. Zob. dlaczego hosting w UE nie wystarcza.
„Dostawca ma biuro w Europie, więc jest europejskim dostawcą”.
Lokalna spółka zależna lub biuro sprzedaży nie zmienia tego, kto ostatecznie kontroluje firmę, gdzie znajduje się własność intelektualna ani jakie prawo obowiązuje spółkę dominującą. Należy sprawdzić ostateczną spółkę dominującą i kontrolę.
„Open source automatycznie oznacza suwerenność cyfrową”.
Open source daje prawo do analizowania, uruchamiania i modyfikowania kodu oraz ogranicza uzależnienie licencyjne. Suwerenność wymaga jednak również zdolności do jego eksploatacji i utrzymania, uwagi na to, kto utrzymuje projekt, oraz zdrowej społeczności. Oprogramowanie open source udostępniane jako usługa przez dostawcę spoza Europy może zapewniać niewielką suwerenność operacyjną. Open source to potężne narzędzie, a nie gwarancja.
„Europejskie oprogramowanie jest automatycznie bezpieczniejsze”.
Pochodzenie nie przesądza o jakości zabezpieczeń. Należy oceniać bezpieczny proces wytwarzania, obsługę podatności, certyfikaty, przejrzystość i dotychczasowe osiągnięcia. Akt o cyberodporności (Cyber Resilience Act, CRA) podnosi poziom bazowy dla wszystkich produktów na rynku UE, niezależnie od ich pochodzenia.20 Argument dotyczący suwerenności odnosi się do kontroli i zależności, a nie do wrodzonego poziomu bezpieczeństwa.
„Jesteśmy za mali, żeby suwerenność technologiczna miała znaczenie”.
Mała organizacja sama nie zmieni rynku, ale wiele małych decyzji składa się na rynek. Ryzyko zależności dotyka też bezpośrednio małe organizacje: podwyżka cen, wycofany produkt czy awaria chmury uderzają w nie najmocniej. Warto zacząć od kilku istotnych systemów, takich jak kopie zapasowe, bezpieczeństwo poczty e-mail czy narzędzia do współpracy.
„Zmiana dostawcy jest zbyt kosztowna”.
Zmiana dostawcy może być kosztowna. Właśnie dlatego koszty wyjścia należy rozważyć przed podpisaniem umowy. Nie każdy system musi zostać przeniesiony. Priorytetem powinny być nowe zakupy, odnowienia umów i najbardziej krytyczne zależności, a w każdej umowie należy zapewnić możliwości wyjścia (eksport danych, otwarte standardy). Unijne przepisy dotyczące zmiany dostawcy usług chmurowych obniżają niektóre bariery.4
„W przypadku systemów krytycznych liczy się tylko jakość techniczna”.
W przypadku systemów krytycznych jakość techniczna jest warunkiem wstępnym. Jednak ciągłość również jest cechą jakości: czy można uzyskać aktualizacje, wsparcie i licencje w każdym prawdopodobnym scenariuszu, w tym w razie sankcji, ograniczeń eksportowych, przejęcia lub wycofania się dostawcy z rynku? W przypadku systemów krytycznych ryzyka te zasługują na większą, a nie mniejszą wagę.